Nu geopend tot 17:00
De verdwenen kathedraal van Cuypers

De verdwenen kathedraal van Cuypers

t/m

Het fascinerende verhaal van de verdwenen Barbarakathedraal
van Pierre Cuypers, met foto’s, schilderijen, beelden, textiel, zilver
en persoonlijke getuigenissen


Cuypers en Breda
In Breda groeit 1850 het verlangen naar een grote, imponerende kathedraal. De opdracht gaat naar de ambitieuze maar jonge Limburgse architect Pierre Cuypers. Hij heeft in Roermond net zijn atelier gesticht voor christelijke bouwkunst. 

Cuypers maakt het ontwerp voor het gebouw, het interieur en de inrichting in zijn kenmerkende neogotische stijl. Het beeldhouwwerk, textiel, zilver en de andere decoraties voor de kathedraal behoren tot het vroegste werk.

Van schuilkerk tot kathedraal
De katholieken in Breda raken bij de reformatie in 1637 de Grote Kerk kwijt aan de protestanten. Omdat ze hun diensten niet langer in het openbaar mogen houden, wijken ze uit naar schuilkerken in de oude binnenstad. Na de instelling van het Bisdom Breda in 1853 kan de katholieke gemeenschap zich weer manifesteren. De nieuwe kathedraal vormt het sluitstuk van die ontwikkeling.

In 1865 begint de bouw van de kathedraal achter de Prinsenkade. Vier jaar later is het bouwwerk voltooid. De kerk wordt in 1875 gewijd en kort daarna verheft de paus de Barbarakerk tot kathedraal.
Al snel komen er technische mankementen aan het licht en na verloop van tijd stijgen de onderhouds-
kosten. Wanneer na de Tweede Wereldoorlog ook het rijk gedecoreerde interieur niet langer in de smaak valt, houdt niets de sloop van de kathedraal nog tegen.

Uitzonderlijke objecten
Een groot deel van de objecten wordt gered van de sloop en ondergebracht in de collectie van het Bisschoppelijk Museum die nu wordt beheerd door Stedelijk Museum Breda. Hoogtepunten zijn onder andere de verguld zilveren ciborie met voorstellingen van Jezus en de twaalf apostelen, en een kostbare koormantel van zijde en goudlaken met borduurwerk van gouddraad.

De presentatie besteedt aandacht aan de symboliek van de objecten, hun achtergrond en verhalen. Daarnaast is er informatie over Bijbelse figuren en heiligen, Heilige Barbara en de aartsengel Michaël.

Voor velen is de kathedraal een bron van verhalen, herinneringen en inspiratie. Clemens Merkelbach van Enkhuizen, oud-parochiaan en beeldend kunstenaar, toont een reeks schilderijen, tekeningen en schetsen van de Barbarakathedraal. Ook zijn er aantekeningenboeken te zien van Pol Dogge, werkzaam in de kathedraal van 1959 tot en met 1968.

___________________________________________________________________________________

Open platform
CollectieLab is een open platform voor het ontdekken en ontwikkelen van de Collectie Breda. Te zien zijn tijdelijke presentaties met unieke objecten uit de depots van de stad. In De Verdwenen kathedraal van Cuypers zijn dit objecten uit de Barbarakathedraal en Atelier Cuypers. In het lab krijgen bezoekers een kijkje achter de schermen van het museum. In het atelier zijn regelmatig restauratoren bezig met het herstel van de objecten. Ook wordt er onderzoek gedaan naar de herkomst van een object, de maker, eerdere restauratie of het materiaalgebruik. In De verdwenen kathedraal van Cuypers worden een aantal nieuwe ontdekkingen gepresenteerd. 

Activiteiten en educatie
Bij de presentatie komt een randprogramma voor alle leeftijden. Voor kinderen is er een programma waarin ze zelf op ontdekking gaan naar heiligen en engelen. Voor gezinnen is er een activiteiten-
programma tijdens de kerstperiode. 


Met dank aan Clemens Merkelbach van Enkhuizen, Cuypershuis Roermond, Gemeente Breda, Historisch Topografische Atlas, Pol Dogge, Stadsarchief Breda, Stichting Bisschoppelijk Museum en de restauratoren.

Afbeelding: detail van een musicerende engel, ca. 1883, olieverf op paneel, Atelier P.J.H. Cuypers